| |
1) ผลกระทบภาพรวมภายใต้กรอบความตกลง JTEPA* เนื่องจากการเจรจาระหว่างไทยกับญี่ปุ่นยังไม่แล้วเสร็จ** (ณ พฤษภาคม 2548) การศึกษาในที่นี้จึงเป็นการมองและสมมติไปล่วงหน้า
ซึ่งความสำคัญของการจัดตั้งเขตการค้าเสรีไม่ใช่เฉพาะเรื่องภาษี และการค้าสินค้าเท่านั้น แต่กินขอบเขตกว้างขวางมาก โดยความสำเร็จของการทำ FTA น่าจะอยู่ที่ความร่วมมือ และการเปิดเสรี
ด้านอื่นๆ นอกเหนือจากการค้าสินค้า อย่างไรก็ตาม การประเมินด้านอื่นๆ ยังมีข้อจำกัดอยู่มากและต้องขึ้นอยู่กับข้อสมมติต่างๆ ดังนั้น การประเมินในที่นี้จึงได้มุ่งเน้นไปที่ประเด็นดั้งเดิม ที่เป็นพื้นฐาน
ของการเจรจาการค้าเสรี คือ Market Access ของสินค้าเป็นหลัก
จากสถิติการค้าระหว่างประเทศไทยและญี่ปุ่น พบว่า ญี่ปุ่นเป็นตลาดส่งออก อันดับ 2 ของไทย รองจากสหรัฐอเมริกา ขณะเดียวกันญี่ปุ่นเป็นตลาดนำเข้าอันดับ 1 ของไทย หากพิจารณาจากการนำ
เข้าสินค้าของญี่ปุ่นจากไทย (หรือไทยส่งออกไปญี่ปุ่น) พบว่า อัตราการขยายตัวของการนำเข้าสินค้าไทยของญี่ปุ่นต่ำกว่าประเทศจีน เกาหลี และมาเลเซีย ไทยส่งออกสินค้าในกลุ่มที่ญี่ปุ่นมีอัตราการ
ขยายตัวในการนำเข้าสูง แต่ความสามารถในการแข่งขันของไทยต่ำกว่าคู่แข่ง อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตว่า ไทยกับญี่ปุ่นมีความลำเอียงในการค้าระหว่างกันมาก โดยญี่ปุ่นมีมูลค่าการค้าขายกับไทย
มากกว่าคู่แข่งอื่น หรือ ไทยลำเอียงในการส่งออกไปญี่ปุ่นสูง ขณะเดียวกันไทยค้าขายกับญี่ปุ่นมากกว่าคู่แข่งอื่น หรือญี่ปุ่นลำเอียงในการส่งออกมาไทยสูงเช่นเดียวกัน ซึ่งสัมพันธ์กับการที่ญี่ปุ่นมาลง
ทุนในไทยมาก
2) การประเมินผลกระทบจากการปรับลดอัตราภาษีในภาพรวม*** พบว่า ในเชิงมหภาค ไทยจะได้รับประโยชน์จากการเปิด
เสรีการค้าค่อนข้างชัดเจนทั้งต่อเศรษฐกิจโดยรวม และดุลการค้าระหว่างประเทศ โดยการศึกษานี้ได้ใช้แบบจำลอง Global Trade Analysis Project (GTAP) ซึ่งผลการศึกษามีข้อสรุป ดังนี้
- ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาคและการค้าระหว่างประเทศ
การวิเคราะห์เชิงปริมาณเบื้องต้นของผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาคจากมาตรการทางการค้าที่เป็นการลดอัตราภาษีจากการจัดตั้ง
เขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีระหว่างประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่น โดยกำหนดให้ แบบจำลองมีการปรับลดระดับอัตราภาษีศุลกากรนำเข้าระหว่างประเทศไทยและประเทศคู่เจรจาทวิภาคีลงเป็นศูนย์
เปอร์เซ็นต์ในทุกรายการสินค้า ผลที่ได้จากแบบจำลอง GTAP พบว่า ภายหลังการจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีระหว่างประเทศไทยและญี่ปุ่น มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศของไทยจะเพิ่ม
ขึ้นร้อยละ 3.35 มูลค่าการนำเข้าของไทยจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 11.62 มูลค่าการส่งออกของไทยเพิ่มขึ้นร้อยละ 9.22 อัตราการค้าของไทย (Terms of Trade) จะเพิ่มขึ้นร้อยละ 2.60 อย่างไรก็ดี ไทย
จะขาดดุลการค้าเพิ่มขึ้นถึง 1,403 ล้านเหรียญสหรัฐ จากมูลค่าการนำเข้าที่เพิ่มขึ้นสูงกว่าการส่งออก (ตารางที่ 1)
ตารางที่ 1 ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาค จากการทำ FTA ไทย- ญี่ปุ่น
ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาค |
ผลกระทบต่อไทย |
ผลกระทบต่อญี่ปุ่น |
Norminal GDP (Percent) |
3.35 |
0.10 |
Import Value (Percent) |
11.62 |
1.71 |
Export Value (Percent) |
9.22 |
1.22 |
Terms of Trade (Percent) |
2.60 |
0.03 |
Trade Balance ($US million) |
-1,403.0 |
-968.7 |
Equivalent Variation ($US million) |
3,237.3 |
78.0 |
- ผลกระทบต่อสวัสดิการสังคม
ผลกระทบต่อสวัสดิการสังคมที่ได้จากแบบจำลองพบว่า สวัสดิการสังคมของไทยเพิ่มขึ้น 3,237
ล้านเหรียญสหรัฐ สามารถอธิบายได้เป็น 2 ส่วนหลักดังนี้ สวัสดิการสังคมที่เพิ่มขึ้นจากการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดได้อย่างมีประสิทธิ-
ภาพมากขึ้น (Allocative Efficiency) คิดเป็นมูลค่า 1,289 ล้านเหรียญสหรัฐ และสวัสดิการสังคมที่เพิ่มขึ้นจากการ
ขยายตัวทางการค้า (Trade Creation) คิดเป็นมูลค่า 1,926 ล้านเหรียญสหรัฐ (ตารางที่ 2)
ตารางที่ 2 ผลกระทบต่อสวัสดิการสังคม จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีของไทย - ญี่ปุ่น
ผลกระทบต่อสวัสดิการสังคม |
ผลกระทบต่อสวัสดิการของไทย |
ผลกระทบต่อสวัสดิการของญี่ปุ่น |
Allocative Efficiency ($US million) |
1,289 |
-101.8 |
Terms of Trade ($US million) |
1,925.9 |
403.5 |
- ผลกระทบต่อปัจจัยที่ใช้ในการผลิต
ผลกระทบต่อปัจจัยที่ใช้ในการผลิตของไทยพบว่า การจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีระหว่าง
ประเทศไทยกับญี่ปุ่นจะส่งผลดีต่อผู้ที่เป็นเจ้าของปัจจัยการผลิตทุกชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเจ้าของปัจจัยที่ดิน และเจ้าของปัจจัยทรัพยากร
ธรรมชาติที่ได้รับประโยชน์อย่างมากจากความต้องการสินค้าในกลุ่มเกษตรที่สูงขึ้น (ตารางที่ 3)
ตารางที่ 3 : ผลกระทบต่อปัจจัยที่ใช้ในการผลิต จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีของไทย
(หน่วย: เปอร์เซ็นต์ที่เปลี่ยนแปลง) |
ผลกระทบต่อปัจจัยที่ใช้
ในการผลิตของไทย |
ผลกระทบต่อปัจจัยที่ใช้
ในการผลิตของญี่ปุ่น |
Land |
66.48 |
-3.32 |
UnSkilled Labor |
4.47 |
0.21 |
Skilled Labor |
3.44 |
0.23 |
Capital |
3.38 |
0.21 |
Natural Resources |
13.92 |
-1.79 |
- ผลกระทบต่อภาคการผลิตของไทย
ผลกระทบต่อภาคการผลิตของไทยพบว่า ภาคการผลิตที่ได้รับประโยชน์จากการจัดตั้งเขตการค้า
เสรีแบบทวิภาคีระหว่างประเทศไทยกับญี่ปุ่น เนื่องจากความต้องการสินค้าในภาคการผลิตดังกล่าวมีมากขึ้น คิดเป็นมูลค่าการผลิตที่เพิ่มขึ้น
สูงสุด 5 อันดับแรก คือ ผลิตภัณฑ์อาหารสำเร็จรูป (เพิ่มขึ้น 5,462 ล้านเหรียญสหรัฐ) สินค้าข้าว (เพิ่มขึ้น 813 ล้านเหรียญสหรัฐ) สิ่งทอและ
เครื่องแต่งกาย (เพิ่มขึ้น 694 ล้านเหรียญสหรัฐ) ผลิตภัณฑ์จากสัตว์ (เพิ่มขึ้น 380 ล้านเหรียญสหรัฐ) และผลิตภัณฑ์จากนม (เพิ่มขึ้น 180
ล้านเหรียญสหรัฐ)
สำหรับภาคการผลิตของไทยที่จะเสียประโยชน์จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีระหว่างประเทศไทยและญี่ปุ่น เนื่องจากความต้องการสินค้าที่ผลิตภาย
ในประเทศลดลง โดยมีการทดแทนสินค้าที่ผลิตในประเทศจากการนำเข้าที่มากขึ้น คิดเป็นมูลค่าการผลิตที่ลดลงมากสุด 5 อันดับแรกคือ ยานยนต์
(ลดลง 3,670 ล้านเหรียญสหรัฐ) เคมีภัณฑ์ (ลดลง 1,731 ล้านเหรียญสหรัฐ) สินค้าเกษตรอื่นๆ (ลดลง 453 ล้านเหรียญสหรัฐ) ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์
(ลดลง 409 ล้านเหรียญสหรัฐ) และสินค้าเครื่องจักรและอุปกรณ์อื่นๆ (ลดลง 327 ล้านเหรียญสหรัฐ)
ตารางที่ 4 : ผลกระทบต่อมูลค่าการผลิต จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีของไทย จำแนกตามรายอุตสาหกรรม
(หน่วย: ล้านเหรียญดอลลาร์สหรัฐ)
รายการ |
ผลกระทบต่อมูลค่าการผลิตของไทย |
ผลกระทบต่อมูลค่าการผลิตของญี่ปุ่น |
Pre |
Post |
Change |
Pre |
Post |
Change |
Grains |
3,815.8 |
4,629.1 |
813.3 |
24,615.4 |
24,244.5 |
-370.9 |
Other crops |
6,648.0 |
6,195.0 |
-453.0 |
46,891.8 |
46,814.0 |
-77.8 |
Animal products |
2,967.1 |
3,346.8 |
379.7 |
23,280.0 |
23,133.2 |
-146.9 |
Forestry and fishing |
3,830.8 |
3,938.3 |
107.6 |
24,777.6 |
24,702.2 |
-75.4 |
Dairy products |
879.4 |
1,059.9 |
180.5 |
19,183.3 |
19,114.7 |
-68.6 |
Processed food products |
24,375.6 |
29,837.8 |
5,462.1 |
316,745.9 |
313,112.3 |
-3,633.6 |
Textiles and apparel |
24,913.8 |
25,607.9 |
694.2 |
105,024.7 |
104,225.8 |
-798.9 |
Coal, oil and gas |
3,122.5 |
3,046.7 |
-75.8 |
12,350.6 |
12,332.4 |
-18.2 |
Lumber |
2,691.7 |
2,456.6 |
-235.1 |
34,089.3 |
34,105.7 |
16.5 |
Pulp and paper products |
3,959.2 |
3,896.2 |
-63.0 |
159,148.9 |
159,073.7 |
-75.2 |
Petroleum and coal products |
7,626.0 |
7,636.3 |
10.3 |
58,202.3 |
58,216.1 |
13.8 |
Chemicals |
19,404.4 |
17,673.4 |
-1,731.0 |
386,807.2 |
387,993.1 |
1,185.9 |
Metals |
4,770.6 |
4,449.1 |
-321.5 |
224,249.5 |
225,392.8 |
1,143.3 |
Metal products |
2,618.2 |
2,468.6 |
-149.5 |
130,574.0 |
130,967.1 |
393.1 |
Electronic equipment |
25,621.3 |
25,212.3 |
-409.1 |
421,494.1 |
421,570.0 |
75.9 |
Mo tor vehicles |
15,643.0 |
11,972.7 |
-3,670.4 |
314,604.9 |
318,441.0 |
3,836.1 |
Other transportation equipment |
976.0 |
1,028.5 |
52.5 |
44,675.7 |
45,074.2 |
398.5 |
Machinery NEC* |
12,105.4 |
11,777.9 |
-327.4 |
329,053.4 |
329,698.6 |
645.2 |
Manufactures NEC* |
8,060.8 |
7,748.2 |
-312.6 |
329,053.4 |
329,698.6 |
645.2 |
*NEC = not elsewhere classified
- ผลกระทบต่อขีดความสามารถในการแข่งขัน การศึกษานี้ได้มีการวิเคราะห์ว่า หากไทยเปิดเสรีกับญี่ปุ่น จะมีความท้าทาย ความเสี่ยง
และข้อสงสัยใดบ้าง ในที่นี้ได้มีการวิเคราะห์ว่าสินค้าที่เข้าข่ายเกื้อกูลกับการเปิดเสรีกับญี่ปุ่นมีอยู่ 129 รายการ คิดเป็นร้อยละ 7 ของมูลค่า
ส่งออกสินค้าของไทยในปี 2544 ซึ่งไทยมีความสามารถในการส่งออก และญี่ปุ่นก็มีความสามารถในการนำเข้า (ดัชนี RCATX> 1, RCAJM> 1)
อัตราภาษีนำเข้าของญี่ปุ่นปัจจุบันอยู่ที่ร้อยละ 12 ขณะเดียวกันก็มีสินค้าเกื้อกูลที่ไทยนำเข้าจากญี่ปุ่น ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 12 ของมูลค่านำเข้าสินค้า
ของไทย อัตราภาษีร้อยละ 9 การลดภาษีในกลุ่มสินค้านี้ ก็จะมีประโยชน์ทั้งสองฝ่าย เนื่องจากเป็นสินค้าที่มี RCA ในการส่งออก>1 ทั้งคู่ ถือเป็น Win-Win
สำหรับสินค้าที่อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ก็คือกลุ่มสินค้าที่ไทยต้องการนำเข้าจากญี่ปุ่น แต่ญี่ปุ่นไม่มีความสามารถในการแข่งขัน 140 รายการ อัตราภาษีในไทยปัจจุบันสูง
กว่าร้อยละ 9 หากไทยเปิดให้ญี่ปุ่น แต่ไม่เปิดให้ประเทศอื่น เท่ากับเป็นการขยายความคุ้มครองให้กับผู้ผลิตญี่ปุ่น หรือเกิด Trade Diversion วิธีที่จะละลายผลเบี่ยง
เบนนี้ ก็คือ ต้องเปิดในลักษณะ MFN ให้มากที่สุด ความเสี่ยงก็จะหายไป นอกจากนี้ยังมีสินค้าที่จัดอยู่ในกลุ่มสงสัย คือ ไทยส่งออกไม่เก่ง แต่ญี่ปุ่นเปิดตลาดให้ไทย โดย
ให้สิทธิพิเศษต่างๆ ซึ่งทำให้ไทยส่งออกได้ แต่ไม่แน่ใจว่าจะมีความยั่งยืนหรือไม่ แค่ไหน ซึ่งกลุ่มนี้ขนาดก็ไม่มากนัก (ตารางที่ 5)
ตารางที่ 5 : ผลกระทบของการลดภาษีศุลกากรกรณีเขตการค้าเสรีไทย - ญี่ปุ่น
ประเมินผลการเปิด
เขตการค้าเสรี
ไทย - ญี่ปุ่น |
จำนวน
สินค้า |
มูลค่าการค้าของไทย
ปี 2001 (1000USD) |
มูลค่าการค้าของญี่ปุ่น
ปี 2001 (1000USD) |
อัตราภาษีศุลกากร
ขาเข้าเฉลี่ยของไทย |
อัตราภาษีศุลกากร
ขาเข้าเฉลี่ยของญี่ปุ่น |
ส่งออก
ไปญี่ปุ่น |
%ของมูลค่า
ส่งออก
ของไทย |
ส่งออก
ไปไทย |
%ของมูลค่า
ส่งออก
ของญี่ปุ่น |
อัตรา
เดิม |
อัตราหลัง
FTA
(ไทย-ญี่ปุ่น) |
อัตรา
เดิม |
อัตราหลัง
FTA
(ญี่ปุ่น -
สิงค์โปร์)
|
1. โอกาส |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- ลดภาษีในรายการสินค้า
ที่เกื้อกูลกันที่ไทยส่งออก
(RCA x T > 1 และ
RCA m J > 1) |
129 |
4,574,889 |
7.03 |
1,281,773 |
0.32 |
18.96 |
9.13 |
12.98 |
0.00 |
- ลดภาษีในรายการสินค้า
ที่เกื้อกูลกันที่ไทยนำเข้า
(RCA m T > 1 และ
RCA x J > 1) |
151 |
1,963,483 |
3.02 |
5,327,680 |
1.32 |
9.31 |
4.00 |
4.07 |
0.02 |
2. ท้าทาย |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- ลดภาษีสินค้าที่แข่งขันกัน
แต่ไทยมีความสามารถใน
การแข่งขันสูงกว่าของญี่ปุ่น
(RCA x T > RCA m J > 1) |
50 |
1,977,765 |
3.04 |
1,341,281 |
0.33 |
12.89 |
4.82 |
4.34 |
0.05 |
- ลดภาษีสินค้าที่แข่งขันกัน
แต่ไทยมีความสามารถใน การแข่งขันต่ำกว่าญี่ปุ่น
(RCA x J > RCA x T > 1) |
34 |
744,985 |
1.14 |
1,589,779 |
0.39 |
14.52 |
7.02 |
3.97 |
0.00 |
3. ความเสี่ยง |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- ลดภาษีในรายการสินค้า
ที่ไทยต้องการนำเข้าแต่
ญี่ปุ่นไม่มีความสามารถ
ในการแข่งขัน
(RCA m T > 1 และ
RCA x J <1 ) |
140 |
1,640,918 |
2.64 |
- |
- |
9.27 |
4.88 |
11.32 |
0.00 |
4. สงสัย |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- ลดภาษีในรายการสินค้า
ที่ญี่ปุ่นต้องการนำเข้าแต่
ไทยไม่มีความสามารถใน
การแข่งขัน
(RCA m J > 1 และ
RCA x T <1 ) |
168 |
1,337,264 |
0.38 |
- |
- |
11.29 |
6.12 |
8.36 |
0.02 |
3) ยุทธศาสตร์ในการเจรจากับประเทศญี่ปุ่น ในส่วนนี้เป็นการเปรียบเทียบผลการศึกษาที่ได้ในกรณีที่มีการปรับลดอัตราภาษีลงทั้งสองประเทศ
(ตารางที่ 2) กับผลที่ได้จากแบบจำลองในลักษณะที่ประเทศใดประเทศหนึ่งเพียงฝ่ายเดียวดำเนินการปรับลดมาตรการทางการค้าที่เป็นภาษี เพื่อนำมาเป็น
แนวทางในการเสนอแนะยุทธศาสตร์ในการเจรจาที่จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศไทยมากที่สุด ผลจากแบบจำลองที่ได้ในกรณีที่ประเทศไทยดำเนินการ
ปรับลดอัตราภาษีศุลกากรนำเข้าสินค้าจากประเทศญี่ปุ่นลงเพียงฝ่ายเดียวแสดงไว้ในตารางที่ 6
ตารางที่ 6 ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาคจาก FTA ไทย- ญี่ปุ่น ในกรณีที่ไทยดำเนินการปรับลดมาตรการภาษีนำเข้าสินค้าแต่เพียงฝ่ายเดียว
ผลต่อเศรษฐกิจมหภาค |
ผลกระทบต่อประเทศไทย |
ผลกระทบต่อญี่ปุ่น |
Norminal GDP (Percent) |
-1.83 |
0.34 |
Import Value (Percent) |
8.57 |
0.70 |
Export Value (Percent) |
5.03 |
0.57 |
Terms of Trade (Percent) |
-1.19 |
0.40 |
Trade Balance ($US million) |
-2,303.7 |
-61.6 |
Equivalent Variation ($ US mil) |
-414.9 |
2136.5 |
สำหรับผลที่ได้ในกรณีที่ประเทศญี่ปุ่นดำเนินการปรับลดมาตรการภาษีนำเข้าสินค้าจากประเทศไทยลงแต่เพียงฝ่ายเดียว ได้แสดงไว้ในตารางที่ 7
ตารางที่ 7 ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาค จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีของไทยในกรณีที่ประเทศญี่ปุ่นดำเนินการปรับลดมาตรการภาษีนำเข้าแต่เพียงฝ่ายเดียว
รายการ |
ผลกระทบต่อประเทศไทย |
ผลกระทบต่อประเทศ ญี่ปุ่น |
Norminal GDP (Percent) |
5.72 |
-0.29 |
Import Value (Percent) |
3.21 |
0.91 |
Export Value (Percent) |
4.09 |
0.63 |
Terms of Trade (Percent) |
3.84 |
-0.40 |
Trade Balance ($US million) |
722.2 |
-634.4 |
Equivalent Variation ($ US mil.) |
3,626.5 |
-2,211.8 |
เมื่อพิจารณาผลกระทบต่อทั้งมูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศและสวัสดิการสังคมของไทยค่อนข้างเป็นที่ชัดเจนว่า การปรับลดอัตราภาษีศุลกากร
นำเข้าในกรณีที่ประเทศคู่เจรจาทวิภาคีปรับลดแต่เพียงฝ่ายเดียว (Unilateral Apprach) จะส่งผลดีต่อประเทศไทยมากที่สุด ดังเช่นการจัดตั้งเขตการค้า
เสรีแบบทวิภาคีระหว่างประเทศไทยกับญี่ปุ่นในกรณีที่ประเทศญี่ปุ่นปรับลดภาษีศุลกากรนำเข้าแต่เพียงฝ่ายเดียว จะทำให้มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ
ไทยขยายตัวเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 5.72 ซึ่งเป็นอัตราที่สูงกว่าผลที่ได้ในกรณีที่ประเทศไทยปรับลดภาษีศุลกากรนำเข้าลงแต่เพียงฝ่ายเดียวที่มูลค่าผลิตภัณฑ์มวล
รวมในประเทศไทยกลับลดลงร้อยละ 1.83 และมากกว่าในกรณีที่ทั้ง 2 ประเทศปรับลดอัตราภาษีศุลกากรนำเข้าลงและทำให้มูลค่าผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ
ของไทยจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.35 เป็นต้น
ผลที่ได้ในส่วนนี้สนับสนุนความเชื่อทั่วไปที่ว่า หนึ่งในเป้าหมายที่สำคัญของการเจรจาในการจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีของไทย คือ การพยายามให้ประ
เทศคู่เจรจาทวิภาคีดำเนินการปรับลดมาตรการกีดกันทางการค้าจากเดิมลงให้มากที่สุด โดยผลที่ได้จากแบบจำลองในส่วนนี้ชี้ว่า การจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคี
ของประเทศไทยกับประเทศญี่ปุ่น หากประเทศคู่เจรจาทวิภาคีของไทยมิได้ดำเนินการปรับลดมาตรการกีดกั้นทางการค้าลง ประโยชน์ที่ได้จากการจัดตั้งเขตการค้า
เสรีต่อเศรษฐกิจมหภาคและต่อสวัสดิการสังคมของไทยจะน้อยกว่าในกรณีที่ประเทศคู่เจรจาดำเนินการปรับลดมาตรการทางการค้าลง แต่ทั้งนี้มิได้หมายความว่า
การจัดตั้งเขตการเสรีแบบทวิภาคีโดยที่ประเทศคู่เจรจาดำเนินการปรับลดมาตรการกีดกันทางการค้าลงมากที่สุดจะส่งผลบวกกับประเทศไทยเสมอไป ดังนั้น การนำ
ผลที่ได้ในส่วนนี้ไปใช้ในทางปฏิบัติจำเป็นต้องใช้อย่างระมัดระวัง ยิ่งไปกว่านั้นผลสรุปที่ได้จากการวิเคราะห์ในส่วนนี้ถูกจำกัดไว้เพียงในกรณีศึกษาของประเทศญี่ปุ่นเท่านั้น
สำหรับในกรณีของประเทศอื่นๆ อาจไม่เป็นการถูกต้องที่จะนำผลที่ได้ในส่วนนี้ไปใช้ในการวิเคราะห์
4) สรุปผลกระทบต่อประเทศไทยในภาพรวม จากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีกับประเทศญี่ปุ่น ได้ดังนี้
- ผลกระทบต่อเศรษฐกิจมหภาคของไทย มูลค่าผลผลิตมวลรวมในประเทศของไทยจะขยายตัวเพิ่มขึ้น การค้าระหว่างประเทศของไทยจะขยายตัวเพิ่มขึ้น
ทั้งด้านการส่งออกและนำเข้าของไทย โดยอัตราการขยายตัวของการนำเข้าจะเพิ่มสูงกว่าอัตราการขยายตัวของการส่งออก ส่งผลให้ไทยจะขาดดุลการค้ามากขึ้น
- สวัสดิการสังคมของไทยจะเพิ่มขึ้นจากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีกับประเทศญี่ปุ่น เนื่องจากการจัดตั้งเขตการค้าเสรี ทำให้การจัดสรร
ทรัพยากรเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น รวมถึงการขยายตัวของการค้าระหว่างประเทศที่เพิ่มขึ้น
- ผลที่ได้จากแบบจำลองสอดคล้องกับผลจากการวิเคราะห์ในเบื้องต้นที่ชี้ว่า การจัดตั้งเขตการค้าเสรีแบบทวิภาคีกับประเทศญี่ปุ่นจะก่อให้เกิด
ประโยชน์ต่อประเทศไทย แต่ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับประเทศญี่ปุ่นจะมีการลดการปกป้องและคุ้มครองภาคการเกษตรลงมาก/น้อยเพียงใด
- ผลจากแบบจำลองชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของยุทธศาสตร์ในการเจรจาของไทย หากการจัดตั้งเขตการค้าเสรีโดยที่ประเทศคู่เจรจา ในที่นี้ คือ
ประเทศญี่ปุ่น มิได้ดำเนินการปรับลดอัตราภาษีลงจะส่งผลลบต่อไทยมากกว่าในกรณีที่ไม่มีการจัดตั้งเขตการค้าเสรีเกิดขึ้น
5.) ผลกระทบในเชิงจุลภาค สำหรับการวิเคราะห์ผลกระทบในเชิงจุลภาค เป็นการวิเคราะห์ความสามารถในการแข่งขัน
โดยอาศัยดัชนีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบที่ปรากฏ (Revealed Comparative Advantage: RCA) สำหรับรายการสินค้าส่งออก และนำเข้า 20
รายการแรกของไทย และประเทศคู่เจรจา ซึ่งในที่นี้คือ ประเทศญี่ปุ่น (ใช้ข้อมูลการค้าปี ค.ศ. 2001) ผลการศึกษาที่วิเคราะห์ตามมูลค่าการส่งออกของไทย
แสดงในตารางที่ 8 และผลการศึกษาที่วิเคราะห์ตามมูลค่าการนำเข้าของไทย แสดงในตารางที่ 9 ดังนี้
ตารางที่ 8 สินค้าส่งออกหลักของไทย 20 อันดับแรก ตามปริมาณการส่งออกปี 2544
HS |
RCA x |
Thailand |
Japan |
Product Description |
847330 |
4.47 |
1.16 |
ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบ ( นอกจากสิ่งคลุม กระเป๋าบรรจุและที่คล้ายกัน) ที่เหมาะสำหรับใช้เฉพาะหรือส่วนใหญ่ใช้กับเครื่องจักรตามประเภทที่ 84.69 ถึง 84.72 ( ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบของเครื่องจักรตามประเภภทที่ 84.71) |
854211 |
1.77 |
2.04 |
วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ |
847192 |
3.05 |
1.20 |
วงจรรวม และไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ เครื่องประมวลผลข้อมูลอัตโนมัติและหน่วยต่างๆของเครื่องดังกล่าว รวมทั้งเครื่องอ่านข้อมูลระบบแม่เหล็กเรืองแสง เครื่องจักรถ่ายทอดข้อมูลให้เป็นรหัสลงบนสื่อบันทึกข้อมูล และเครื่องจักรสำหรับประมวลข้อมูลดังกล่าว ที่ไม่ได้ระบุหรือรวมไว้ในที่อื่น |
100630 |
36.13 |
0.05 |
ข้าว ( ข้าวที่สีบ้างแล้วหรือสีทั้งหมด จะขัดหรือไม่ก็ตาม) |
030613 |
17.47 |
0.01 |
สัตว์น้ำจำพวกครัสตาเซีย จะเอาเปลือกออกหรือไม่ก็ตาม มีชีวิต สดแช่เย็น แช่เย็นจนแข็ง แห้ง ใส่เกลือ หรือแช่ในน้ำเกลือ และสัตว์น้ำจำพวกครัสตาเซียที่ยังไม่เอาเปลือกออกซึ่งทำให้สุกโดยการนึ่งหรือต้ม จะแช่เย็น แช่เย็นจนแข็ง แห้ง ใส่เกลือ หรือแช่น้ำเกลือหรือไม่ก็ตามรวมทั้งสัตว์น้ำจำพวกครัสตาเซียที่ป่นและทำเป็นเพลเลตซึ่งเหมาะสำหรับมนุษย์บริโภค ( กุ้งอื่นๆ) |
854219 |
2.77 |
1.53 |
วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ |
160520 |
39.67 |
0.00 |
สัตว์น้ำจำพวกครัสตาเซีย โมลลุสก์และสัตว์น้ำที่ไม่มีกระดูกสันหลังอื่นๆ ที่ปรุงแต่งหรือทำไว้ไม่ให้เสีย ( กุ้ง) |
852810 |
2.81 |
1.58 |
เครื่องรับโทรทัศน์ จะมีเครื่องรับวิทยุกระจายเสียงหรือเครื่องบันทึกเสียงหรือถอดเสียง หรือเครื่องบันทึกภาพวีดีโอและถอดภาพวีดีโอประกอบร่วมอยู่ด้วยหรือไม่ก็ตาม รวมทั้งวีดีโอมอนิเตอร์และเครื่องฉายวีดีโอ |
711319 |
4.00 |
0.07 |
เครื่องเพชรพลอยและรูปพรรณและส่วนประกอบของดังกล่าว ทำด้วยโลหะมีค่า หรือทำด้วยโลหะที่หุ้มติดด้วยโลหะมีค่า
- ทำด้วยโลหะมีค่า จะชุบหรือหุ้มติดด้วยโลหะมีค่าหรือไม่ก็ตาม ( ทำด้วยโลหะมีค่าอื่นๆ จะชุบหรือหุ้มติดด้วยโลหะมีค่าหรือไม่ก็ตาม) |
853400 |
3.99 |
1.82 |
วงจรพิมพ์ |
160414 |
36.24 |
0.07 |
ปลาที่ปรุงแต่งหรือทำไว้ไม่ให้เสีย คาร์เวียร์และของที่ใช้แทนคาร์เวียร์ที่ทำจากไข่ปลา ( ปลาทูน่า ปลาสคิปแจ็ก และปลาโบนิโต ( ชนิดซาร์ดา) ) |
850110 |
9.40 |
1.09 |
มอเตอร์ไฟฟ้าและเครื่องกำเนิดไฟฟ้า ( ไม่รวมถึงชุดเครื่องกำเนิดไฟฟ้า) ( มอเตอร์ที่ให้กำลัง ( ไม่เกิน 37.5 วัตต์) |
400121 |
71.88 |
0.01 |
ยางธรรมชาติ บาลาตา กัตตาเปอร์ชา กวายูล ชิเคิล และกัมธรรมชาติที่คล้ายกัน ในลักษณะขั้นปฐม หรือเป็นแผ่น แผ่นบางหรือเป็นแถบ ( ยางแผ่นรมควัน) |
020741 |
9.70 |
0.01 |
เนื้อและส่วนอื่นที่บริโภคได้ของสัตว์ปีกเลี้ยงตามประเภทที่ 01.05 สด แช่เย็นหรือแช่เย็นจนแข็ง |
400129 |
68.02 |
0.01 |
ยางธรรมชาติ บาลาตา กัตตาเปอร์ชา กวายูล ชิเคิล และกัมธรรมชาติที่คล้ายกัน ในลักษณะขั้นปฐม หรือเป็นแผ่น แผ่นบางหรือเป็นแถบ ( ในลักษณะขั้นปฐม, เป็นแผ่น แผ่นบางหรือเป็นแถบ, บาลาตา กัตตาเปอร์ชา กวายูล ชิเคิล และกัมธรรมชาติที่คล้ายกัน) |
852290 |
5.17 |
2.21 |
ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบที่เหมาะสำหรับใช้เฉพาะหรือส่วนใหญ่ใช้กับของตามประเภทที่ 85.19 ถึง 85.21 ( อื่นๆ) |
841510 |
13.21 |
0.02 |
เครื่องปรับอากาศที่ประกอบด้วยพัดลมซึ่งขับด้วยมอเตอร์และมีส่วนที่ใช้สำหรับเปลี่ยนอุณหภูมิและความชื้น รวมถึงเครื่องจักรดังกล่าวที่ไม่สามารถแยกควบคุมความชื้นต่างหากได้ ( แบบติดหน้าต่างหรือติดผนัง ที่มีส่วนประกอบสมบูรณ์ในตัวหรือเป็น " ระบบแยกส่วน") |
170111 |
11.67 |
0.00 |
น้ำตาลที่ได้จากอ้อยหรือหัวบีต และซูโครสที่บริสุทธิ์ในทางเคมีในลักษณะของแข็ง
- น้ำตาลดิบ ที่ไม่เติมสารปรุงกลิ่นรสหรือสารแต่งสี ( น้ำตาลที่ได้จากอ้อย) |
851782 |
6.79 |
0.59 |
เครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้าสำหรับโทรศัพท์หรือโทรเลขแบบใช้สาย รวมถึงเครื่องโทรศัพท์แบบใช้สายพร้อมด้วยปากพูดหูฟัง ( แฮนด์เซต) ไร้สาย และเครื่องอุปกรณ์โทรคมนาคมสำหรับใช้กับระบบแคร์ริเออร์เคอร์เรนต์ไลน์หรือระบบดิจิตัลไลน์รวมทั้งโทรศัพท์ภาพ ( วีดีโอโฟน) |
870323 |
0.25 |
3.04 |
รถยนต์และยานยนต์อื่นๆ ที่ออกแบบสำหรับขนส่งบุคคลเป็นหลัก ( นอกจากของตามประเภทที่ 87.02 ) รวมถึงสเตชั่นแวกอนและรถแข่ง ( รถบรรทุกคนไข้ที่ใช้สำหรับส่วนราชการ โรงพยาบาลหรือองค์การสาธารณกุศลซึ่งพิสูจน์ให้เป็นที่พอใจอธิบดีกรมศุลกากร และจำนวนพอสมควรแก่กิจการนั้นๆ, รถนั่งแบบจิ๊ปทั้งชนิดหลังคาอ่อนและหลังคาแข็ง รวมถึงชนิดสเตชั่นแวกอนและรถที่มีลักษณะคล้ายกับรถดังกล่าว, อื่นๆ) |
จากรายการสินค้าดังกล่าวข้างต้น จะเห็นได้ว่าในหมวดสินค้าส่งออกหลักของไทย (20 อันดับแรกของการส่งออกรวมของประเทศ) มีค่าดัชนีชี้วัด
ความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบต่ำกว่าประเทศญี่ปุ่นอยู่เพียง 2 รายการ ได้แก่ รายการพิกัด HS 854211 และ รายการพิกัด HS 870323 ซึ่งแสดงถึง
ความสามารถในการแข่งขันที่ต่ำกว่าคู่แจรจา การเปิดเสรีทางการค้าโดยการปรับลดอัตราภาษีศุลกากร มีความเป็นไปได้ที่สินค้าในรายการเหล่านี้จะได้รับ
ผลกระทบ ทั้งนี้ ท่าทีในการเจรจาล่าสุดญี่ปุ่นพยายามผลักดันให้มีการลดภาษีในหมวดยานยนต์และชิ้นส่วน (HS 8703) ซึ่งการเจรจาล่าสุด (ครั้งที่ 7: 29
มีนาคม 1 เมษายน 2548 ที่เขาใหญ่) ไทยยืนยันที่จะจัดอยู่ในรายการสินค้าอ่อนไหว (Sensitive List)
ตารางที่ 9 สินค้านำเข้าหลักของไทย 20 อันดับแรก ตามปริมาณการนำเข้าในปี 2544
HS |
RCA m |
Thailand |
Japan |
Product Description |
270900 |
0.11 |
0.00 |
น้ำมันปิโตรเลียมดิบและน้ำมันดิบที่ได้จากแร่บิทูมินัส |
854290 |
3.24 |
4.19 |
วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ ( ส่วนประกอบ) |
847330 |
4.47 |
1.16 |
ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบ ( นอกจากสิ่งคลุม กระเป๋าบรรจุและที่คล้ายกัน) ที่เหมาะสำหรับใช้เฉพาะหรือส่วนใหญ่ใช้กับเครื่องจักรตามประเภทที่ 84.69 ถึง 84.72 ( ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบของเครื่องจักรตามประเภภทที่ 84.71) |
854211 |
1.77 |
2.04 |
วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ |
870899 |
0.32 |
1.32 |
ส่วนประกอบและอุปกรณ์ประกอบของยานยนต์ตามประเภทที่ 87.01 ถึง 87.05 ( อื่นๆ) |
852520 |
0.17 |
0.40 |
เครื่องส่งสำหรับวิทยุโทรศัพท์ วิทยุโทรเลข วิทยุกระจายเสียง หรือโทรทัศน์ จะมีเครื่องรับ หรือเครื่องบันทึกเสียงหรือถอดเสียงประกอบร่วมอยู่ด้วยหรือไม่ก็ตาม รวมทั้งกล้องถ่ายโทรทัศน์ กล้องถ่ายบันทึกวิดีโอภาพนิ่งและกล้องถ่ายบันทึกวิดีโออื่นๆ รวมทั้งกล้องถ่ายบันทึกภาพดิจิตัล ( เครื่องส่งที่มีเครื่องรับประกอบร่วมอยู่ด้วย) |
710812 |
0.13 |
0.16 |
ทองคำ ( รวมถึงทองคำชุบด้วยแพลทินัม) ยังไม่ได้ขึ้นรูป หรืออยู่ในลักษณะกึ่งสำเร็จรูปหรือเป็นผง
- อื่นๆ ในลักษณะที่ยังไม่ได้ขึ้นรูป |
880240 |
0.00 |
0.00 |
อากาศยานอื่นๆ ( เช่น เฮลิคอปเตอร์ เครื่องบิน) ยานอวกาศ ( รวมถึงดาวเทียม) ยานปล่อยในวงโคจรย่อย และยานปล่อยยานอวกาศ
- เครื่องบินและอากาศยานอื่นๆที่มีน้ำหนักไม่รวมน้ำหนักบรรทุกเกิน 15,000 กิโลกรัม |
732690 |
0.86 |
0.49 |
ของอื่นๆทำด้วยเหล็กหรือเหล็กกล้า ( อื่นๆ) |
392690 |
0.73 |
0.48 |
ของอื่นๆทำด้วยพลาสติก และของที่ทำด้วยวัตถุอื่นๆตามประเภทที่ 39.01 ถึง 39.14 ( อื่นๆ) |
271121 |
0.00 |
0.00 |
ก๊าซปิโตรเลียม และก๊าซไฮโดรคาร์บอนอื่นๆ
- ก๊าซธรรมชาติ |
854011 |
2.45 |
0.82 |
หลอดเทอร์มิโอนิก หลอดโคลด์แคโทด หรือหลอดโฟโตแคโทด ( เช่น หลอดสูญญากาศ หลอดบรรจุไอหรือก๊าซ หลอดเมอร์คิวรีอาร์กสำหรับกลับกระแสไฟฟ้า หลอดแคโทดเรย์ ( หลอดของกล้องถ่ายโทรทัศน์)
- หลอดภาพแคโทดเรย์ของเครื่องรับโทรทัศน์ รวมถึงหลอดแคโทดเรย์ของวิดีโอมอนิเตอร์ ( สี) |
271099 |
0.90 |
0.01 |
น้ำมันปิโตรเลียมและน้ำมันที่ได้จากแร่บิทูมินัส นอกจากที่เป็นน้ำมันดิบรวมทั้งสิ่งปรุงแต่งที่ไม่ได้ระบุหรือรวมไว้ในที่อื่น ซึ่งมีน้ำมันปิโตรเลียมหรือน้ำมันที่ได้จากแร่บิทูมินัสตั้งแต่ร้อยละ 70 ขึ้นไปโดยน้ำหนัก ซึ่งน้ำมันเหล่านี้เป็นองค์ประกอบหลักของสิ่งปรุงแต่งนั้น
- เศษน้ำมัน ( อื่นๆ) |
880330 |
0.06 |
0.71 |
ส่วนประกอบของของตามประเภทที่ 88.01 หรือ 88.02
- ส่วนประกอบอื่นๆของเครื่องบิน หรือเฮลิคอปเตอร์ |
847989 |
0.31 |
3.70 |
เครื่องจักรและเครื่องใช้กลที่มีหน้าที่การทำงานเป็นเอกเทศ ที่ไม่ได้ระบุหรือรวมไว้ในที่อื่นในตอนนี้ ( อื่นๆ) |
520100 |
0.00 |
0.00 |
ฝ้าย ไม่ได้สางหรือหวี |
854219 |
2.77 |
1.53 |
วงจรรวมและไมโครแอสเซมบลีที่ใช้ในทางอิเล็กทรอนิกส์ |
853710 |
2.67 |
2.19 |
แป้น แผง คอนโซล โต๊ะ ตู้ และฐานรองรับอื่นๆ ที่ติดตั้งด้วยเครื่องอุปกรณ์ตามประเภทที่ 85.35 หรือ 85.36 ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไปเพื่อควบคุมไฟฟ้าหรือเพื่อจ่ายกระแสไฟฟ้า รวมถึงของดังกล่าวที่มีอุปกรณ์หรือเครื่องอุปกรณ์ในตอนที่ 90 ประกอบร่วมอยู่ด้วย และเครื่องอุปกรณ์ควบคุมเชิงตัวเลข นอกจากเครื่องอุปกรณ์ตัดต่อสัญญาณตามประเภทที่ 85.17 ( สำหรับแรงดันไฟฟ้าไม่เกิน 1,000 โวลต์) |
853400 |
3.99 |
1.82 |
วงจรพิมพ์ |
851730 |
0.40 |
0.23 |
เครื่องอุปกรณ์ไฟฟ้าสำหรับโทรศัพท์หรือโทรเลขแบบใช้สาย รวมถึงเครื่องโทรศัพท์แบบใช้สายพร้อมด้วยปากพูดหูฟัง ( แฮนด์เซต) ไร้สาย และเครื่องอุปกรณ์โทรคมนาคมสำหรับใช้กับระบบแคร์ริเออร์เคอร์เรนต์ไลน์หรือระบบดิจิตัลไลน์รวมทั้งโทรศัพท์ภาพ ( วีดีโอโฟน)
- เครื่องอุปกรณ์ตัดต่อสัญญาณสำหรับโทรศัพท์หรือโทรเลข |
จากรายการสินค้าข้างต้น เป็นการศึกษาความสามารถในการแข่งขันของรายการสินค้านำเข้าของไทย โดยพิจารณาจากดัชนีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบ
(RCA) พบว่า สินค้านำเข้าหลักของไทย (มูลค่าการนำเข้า 20 อันดับแรกของไทย) บางรายการมีความสามารถในการแข่งขันสูงกว่าคู่เจรจา คือ มีความได้เปรียบ
โดยเปรียบเทียบเหนือกว่าคู่เจรจา แสดงถึงการบิดเบือนทางการค้า เนื่องจาก โดยปกติประเทศควรนำเข้าสินค้ารายการที่ไม่มีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบ และ
ส่งออกสินค้าที่มีความได้เปรียบโดยเปรียบเทียบ จึงจะได้ประโยชน์สูงสุดจากการเปิดเสรีทางการค้า ดังนั้น จากผลการศึกษานี้ จึงมีข้อสังเกตว่าน่าจะมีประเด็น
ที่บริษัทแม่ส่งมายังบริษัทลูกในเครือ หรือเป็นการบิดเบือนทางการค้า ได้แก่ การใช้มาตรการทางการค้าที่เป็นภาษี และไม่ใช่ภาษี ในส่วนของไทย หรือของคู่เจรจา
ที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าระหว่างประเทศ
โดยสรุป จากการประเมินความสามารถในการแข่งขันของไทยกับญี่ปุ่น มีสินค้าอ่อนไหวที่ฝ่ายไทยต้องต่อรองกับฝ่ายญี่ปุ่นมีไม่มากนัก
เช่น เหล็ก เคมีภัณฑ์ ยานยนต์และชิ้นส่วน ซึ่งก็เป็นรายการสินค้าที่ไทยมี FTA กับออสเตรเลียอยู่แล้ว ไทยควรขอสิทธิอย่างน้อยเท่ากับที่ไทยได้จากออสเตรเลีย
นอกจากนี้ จากการศึกษาของ Dr. Kenichi Kawasaki, Research Institute of Economy, Trade and Industry (RIETI), Japan**** พบว่า
สินค้าที่ไทยได้ประโยชน์ก็คือ กลุ่มสินค้าเกษตร และอุตสาหกรรมอาหาร แต่ญี่ปุ่นจะได้ประโยชน์ในกลุ่ม เคมีภัณฑ์ เหล็ก อุปกรณ์การขนส่ง และเครื่องจักรและอุปกรณ์
นอกจากนี้ ยังได้สรุปถึงผลกระทบเชิง Static ของการเปิดเสรีการค้าว่าจะมีผลต่อการขยายตัวของการส่งออก และการผลิตสินค้า และการจัดสรรทรัพยากรของทั้งสอง
ประเทศให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น และผลกระทบเชิง Dynamic พบว่าจะมีผลต่อการสะสมทุนและการขยายตัวทางเศรษฐกิจ และส่งผลดีต่อการเพิ่มขีดความสามารถ
ในการแข่งขันของทั้งสองประเทศ
|
|
Back to Top
